Blijvende zorg voor het algemeen belang

De gemeenteraad heeft een taak waar het gaat om het zorgen voor mensen die niet zelf het woord kunnen nemen (kwetsbare burgers, toekomstige generaties, minderheden). Dit past in de verantwoordelijkheid die de gemeenteraad heeft voor de zorg voor het algemeen belang. De invulling van het algemeen belang betekent allereerst dat door de gemeenteraad meerdere aspecten en belangen tegenover elkaar worden afgewogen (integraliteit). Het algemeen belang is breder dan de wensen of het belang van de buurt of van een straat. Ook het langjarig perspectief moet in beeld worden gehouden: is wat nu wenselijk is, dat straks ook? En hoe kan rekening worden gehouden met de groep burgers die niet actief zijn in de gemeente en dat ook niet wensen? Voor het algemeen belang zijn open discussies in de raad nodig waarbij besluiten op zo’n breed mogelijke consensus kunnen rekenen. Bij een beslisprocedure wordt in principe alleen macht gebruikt als sluitsteen voor een niet volledig geslaagde discussie.

Gemeentewet kent geen coalitie en oppositie

In de gemeentewet komen de woorden “coalitie” en “oppositie” niet voor. De gemeentewet spreekt van “beraadslaging” en van “overleg”. Deze twee woorden komen wel heel vaak voor in de gemeentewet. In het Latijn bestaat hier één woord voor, deliberatio. Het Nederlandse woord is delibereren. Deliberatieve democratie is een vorm van publieke besluitvorming waarin informatievergaring, overleg en de uitwisseling van argumenten centraal staan. Bij deliberatieve democratie zijn betrokkenheid op het algemene belang en het verzekeren van een gelijke stem van alle deelnemers in het besluitvormingsproces centrale elementen. Bij deliberatieve democratie is het streefdoel met een diverse groep gewone burgers tot een politiek besluit te komen, nadat burgers adequaat geïnformeerd zijn over de problematiek en de nodige tijd kregen om met elkaar te overleggen over de best mogelijke oplossing. Nadat oppositiepartijen een half jaar na de vorige verkiezingen in meerdere gemeenteraden wegbleven omdat ze niet gehoord werden heb ik daar een opiniestuk over geschreven. Lees dit opiniestuk hier.

Extra info:

Botsende bestuursstijlen: rechtsstatelijk versus ritselen

Oud-ombudsman Brenninkmeijer: ‘Wij worden voorbereid op het idee dat het allemaal wel wat minder rechtsstatelijk en democratisch kan. Op dit moment wordt gezegd: de democratie functioneert niet, dus is ze een probleem. Daar geloof ik niet in. Volgens mij is de democratie in optima forma nog altijd onmisbaar om zoveel mogelijk aan een ieder recht te doen. Zij is niet het probleem, ze is de oplossing. Ze is geen hinderpaal, ze is de onmisbare steunbeer van een vreedzame samenleving. Maar dan moeten de machthebbers de gelijkwaardige positie van politiek en recht wel eerbiedigen.’

Een journalist van het Eindhovens Dagblad schreef een analyse dat raakt aan wat Brenninkmeijer hier schrijft. Deze journalist legt een oorzakelijk verband met bestuurscrisissen in verschillende gemeenten in onze regio. Lees dit opiniestuk hier.

Extra info:

Verschil tussen een waarde en een beginsel

Het begrip “waarde” is zeer ruim en in ieder geval veel ruimer dan het begrip “beginsel”. Een waarde is een ideaal of een motief dat door betrokkene als nastrevenswaardig wordt beschouwd. Een waarde wordt vervolgens door middel van een norm geoperationaliseerd. Ter illustratie een voorbeeld. De waarde van de verkeersveiligheid wordt via de norm van de maximumsnelheid geoperationaliseerd. Dat is een manier (namelijk via het introduceren van een regel) waarop de waarde wordt geoperationaliseerd; een andere manier waarop dit kan plaatsvinden is via de introductie van een beginsel. Aanhakend bij het genoemde voorbeeld kan men stellen dat het beginsel van de civiele aansprakelijkheid is gekoppeld aan de bestuurder van een auto. Kortom er zijn (in ieder geval) twee manieren waarop het operationaliseren van een waarde kan plaatsvinden: via een regel of via een beginsel. Ook moeten we om kunnen gaan met botsende waarden. Daar zijn copingstrategieën voor.

Extra info:

Een frisse wind

Sommige raadsleden zijn dit al meer dan vijftien of zelfs twintig jaar. Vijf van de nu gekozen raadsleden waren al raadslid tijdens de grote bestuurscrisis van 2004. In de fracties van de VVD en PvdA zitten momenteel raadsleden die geroyeerd zijn door de PvOJ. In fracties LHL en ABHL zitten raadsleden die op eigen initiatief uit de PvOJ zijn vertrokken. CDA en VVD hebben nu gebroken met LHL als coalitiepartner. Enzovoort. Die langdurige inzet voor de publieke zaak is mooi, maar er ontstaat dan een proces waarbij persoonlijke irritaties en psychologische spanningen eenvoudig kunnen gaan domineren. Er kan dan een proces ontstaan dat niemand meer in de hand heeft. De kwaliteit van de besluitvorming heeft hieronder te leiden. Ook kan de post wachtgeld behoorlijk gaan oplopen. Onvoldoende frisse wind kan leiden tot starheid in de politieke verhoudingen of door de partij gepropageerde opvattingen.

De verkiezingen lijken nu teveel op het schudden aan de boom waar veel vogels in zitten. Door het schudden vliegen alle vogels de lucht in maar na verloop van tijd komen ze weer terug in de boom. Misschien op een andere tak maar de boom met vogels blijft hetzelfde. Met deze nieuwe partij willen we nieuwe frisse raadsleden in de raad brengen.